Inleiding
Voor u ligt de programmabegroting 2027 van de gemeente Hellendoorn. Het is de eerste begroting van de nieuwe bestuursperiode 2026-2030. Met het coalitieakkoord is de koers voor deze periode bepaald en in het collegeuitvoeringsprogramma hebben we deze koers vertaald naar concrete acties. In deze begroting zetten we de volgende stap: van ambities naar uitvoering.
Hellendoorn is een gemeente waar het goed wonen, werken, ondernemen en recreëren is. Dat willen we zo houden, ook als onze samenleving verandert. Dat vraagt dat we vooruitkijken en keuzes maken. De opgaven zijn groot en hangen steeds meer met elkaar samen. Woningbouw, bereikbaarheid, voorzieningen, zorg en ondersteuning, een vitaal buitengebied, klimaat en energie, economie en de kwaliteit van onze gemeentelijke organisatie vragen allemaal om aandacht. Tegelijkertijd zijn ruimte, mensen en financiële middelen niet onbeperkt.
Daarom brengen we focus aan. De komende jaren zetten we in op sterke kernen, wijken en buurtschappen, creëren we ruimte voor ontwikkeling en zorgen we dat de basis op orde is. Daarbij kijken we niet alleen naar wat in 2027 nodig is, maar ook naar wat onze gemeente op langere termijn leefbaar en toekomstbestendig houdt. Dat doen we daadkrachtig, verbindend en dichtbij: we maken keuzes en voeren ze uit, werken samen met onze inwoners en partners en willen weten wat er speelt in onze kernen, wijken en buurtschappen. Deze bestuurlijke focus uit het collegeuitvoeringsprogramma vormt ook de rode draad in deze begroting.
Nieuwe programma-indeling
Met ingang van de programmabegroting 2027 werken we met een nieuwe programma-indeling. Deze indeling vloeit voort uit het Koersdocument Hellendoorn 2040 en sluit aan bij de koers die daarin voor de gemeente is uitgezet. Met de nieuwe programma-indeling brengen we meer samenhang aan tussen de langetermijnkoers van Hellendoorn, de ambities voor deze bestuursperiode en de uitvoering daarvan. De doelen en acties uit het collegeuitvoeringsprogramma 2026-2030 zijn binnen deze nieuwe programma's opgenomen.
De programma-indeling wijkt hierdoor af van die van de begroting 2026. Om inzicht te geven in deze wijziging is in een bijlage een was-wordt-tabel opgenomen waarin de programma- en productindeling van 2027 en 2026 met elkaar worden vergeleken.
Sterke kernen, wijken en buurtschappen
Leefbaarheid begint dichtbij huis. We willen dat onze kernen, wijken en buurtschappen plekken blijven waar mensen graag wonen, elkaar ontmoeten en mee kunnen doen. Dat vraagt om voldoende en passende woningen, bereikbare voorzieningen en ruimte voor sport, cultuur en ontmoeting. We kijken daarbij steeds meer naar wat een gebied als geheel nodig heeft.
Een sterke sociale basis is onmisbaar. We zetten in op preventie, noaberschap en ondersteuning dichtbij inwoners. We willen dat iedereen kan meedoen en zich kan ontwikkelen, ongeacht leeftijd, gezondheid, inkomen of andere omstandigheden. Daarbij hebben we bijzondere aandacht voor de verbinding tussen wonen, welzijn, zorg en onderwijs en voor ondersteuning die toegankelijk en vindbaar is.
Ons buitengebied hoort nadrukkelijk bij die leefbaarheid. Landbouw, natuur, landschap, wonen, recreatie en ondernemerschap komen daar samen. We willen perspectief bieden aan onze boeren en samen met hen en andere betrokkenen werken aan een vitaal en toekomstbestendig buitengebied.
Ruimte voor ontwikkeling
De woningnood vraagt dat we tempo blijven maken met woningbouw. We willen in de hele gemeente ruimte bieden aan woningen die passen bij de behoefte van onze inwoners en bijdragen aan de leefbaarheid van onze kernen, wijken en buurtschappen. Daarbij kijken we verder dan deze bestuursperiode en onderzoeken we tijdig waar ook op langere termijn ruimte voor woningbouw en bedrijvigheid kan ontstaan.
Ontwikkeling vraagt om meer dan ruimte alleen. Goede bereikbaarheid, voldoende energie en water en een aantrekkelijke leefomgeving zijn voorwaarden om woningen te kunnen bouwen en ondernemers ruimte te geven. Daarom blijven we investeren in onze infrastructuur en zetten we ons in voor belangrijke verbindingen, waaronder de N35 en onze spoorverbindingen. Ook werken we aan een sterke lokale economie en goede voorwaarden voor ondernemers.
Tegelijkertijd bereiden we onze gemeente voor op klimaatverandering en de energietransitie. We zoeken daarbij naar oplossingen die passen bij Hellendoorn en houden oog voor de kwaliteit van onze leefomgeving.
De basis op orde
Nieuwe ambities vragen om een sterke en toekomstbestendige basis. De komende jaren staan we voor verschillende onderhouds- en vervangingsopgaven, onder andere voor wegen, riolering en gemeentelijke voorzieningen. We kijken daarom vooruit naar wat nodig is om de basis op orde te houden en wat dit structureel vraagt van onze organisatie en financiën.
Ook de gemeentelijke organisatie blijven we ontwikkelen om klaar te zijn voor de opgaven van morgen. Inwoners en ondernemers moeten kunnen blijven rekenen op een toegankelijke, betrouwbare en veilige dienstverlening. Daarom investeren we in dienstverlening, digitalisering en informatiebeveiliging en blijven we werken aan een professionele organisatie die de steeds complexere gemeentelijke opgaven aankan.
Veel opgaven houden niet op bij de gemeentegrens. Daarom versterken we onze samenwerking en positie in de regio en kiezen we per opgave bewust waar samenwerking de meeste slagkracht oplevert voor Hellendoorn.
Daadkrachtig, verbindend en dichtbij
De manier waarop we werken is minstens zo belangrijk als wat we doen. We willen zichtbaar zijn, luisteren naar wat er leeft en duidelijk zijn over wat wel en niet mogelijk is. We betrekken inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties bij ontwikkelingen die hen raken en zijn helder over de ruimte die er is voor participatie.
Tegelijkertijd willen we resultaten boeken. Niet alles kan tegelijkertijd. Dat betekent dat we keuzes maken, prioriteiten stellen en onze inzet richten op de onderwerpen waar we daadwerkelijk verschil kunnen maken. Als omstandigheden veranderen, blijven we koersvast in onze doelen, maar zijn we bereid de weg daarnaartoe aan te passen.
De acties uit het collegeuitvoeringsprogramma zijn in deze programmabegroting verwerkt in de programma's waarop zij betrekking hebben. Daarmee verbinden we onze ambities voor de bestuursperiode aan wat we in 2027 daadwerkelijk gaan doen en aan de middelen die daarvoor beschikbaar zijn. Het collegeuitvoeringsprogramma is onze agenda voor de komende vier jaar; via de programmabegroting maken we jaarlijks zichtbaar welke stappen we zetten en welke keuzes daarbij nodig zijn.
Ambities en realisme
De komende jaren bieden kansen, maar vragen ook om realisme. Onze ambities zijn groot, terwijl de financiële ruimte beperkt is. Voor 2027 kunnen we een sluitende begroting presenteren, maar in de jaren daarna laat het financiële perspectief tekorten zien. Tegelijkertijd blijft onzeker hoe de financiële verhouding tussen het Rijk en gemeenten zich de komende jaren ontwikkelt. Besluiten van het Rijk over de omvang en verdeling van het gemeentefonds kunnen grote gevolgen hebben voor onze financiële positie.
Die onzekerheid ontslaat ons niet van de verantwoordelijkheid om vooruit te kijken en keuzes te maken. We willen onze ambities in balans brengen met wat financieel en organisatorisch haalbaar is. Dat kan betekenen dat we prioriteiten moeten stellen, het tempo van ambities aanpassen of opnieuw moeten afwegen wat we wel en niet kunnen doen. Daarbij houden we oog voor een structureel gezonde financiële positie, zodat Hellendoorn ook op langere termijn in staat blijft om haar taken uit te voeren en te investeren in de gemeente.
Ook andere ontwikkelingen, zoals netcongestie, stikstof, arbeidsmarktkrapte en prijsontwikkelingen, kunnen van invloed zijn op het tempo waarin we onze ambities realiseren. We blijven daarom koersvast in wat we voor Hellendoorn willen bereiken, maar wendbaar in de manier waarop we daar komen.
Met deze begroting zetten we de eerste concrete stappen van deze bestuursperiode. Samen met de gemeenteraad, inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en onze partners werken we aan een gemeente Hellendoorn die leefbaar, sterk en toekomstbestendig blijft.